Kolorektal Kanserlerde Koruyucu Faktörler ve Tarama

Kolorektal Kanserlerde Koruyucu Faktörler ve Tarama

Kolorektal kanserlerde koruyucu faktörler nelerdir?

Kolorektal    kanserlerde   risk    faktörlerinin   yanında bazı koruyucu faktörler tanımlanmıştır. Birçok   çalışma   sebze   ve  meyveden zengin diyet ile beslenmenin kolorektal kanserden korunmayla ilişkili   olduğunu   göstermiştir. Meyve,  sebzeler  bol  miktarda  vitamin,  mineral, lif  ve  antioksidan içerdiği  için   kolon   kanserinin   engellenmesinde   iş   görebilir. Kırmızı et ve işlenmiş et ürünlerinin tüketimini  azaltmak  etkili  olabilir. Süt,  yoğurt  ya da  peynir  gibi kalsiyum açısından zengin gıdalar tüketmek kolorektal kanser riskini azaltmaktadır.Alkol tüketimini azaltmak ya da bırakmak dakolon   kanseri   oluşum   riskini   azaltmaktadır. Yağ  açısından  zenginbir diyetin genellikle sağlıksız olduğu   düşünülür,  ancak    bu  bağırsak  kanseri  için  spesifik  bir  etmen   değildir. Genel  sağlığınız açısından yağları, özellikle de hayvansal yağları azaltmak iyi bir fikirdir.

Daha fazla fiziksel egzersiz yapan kişiler kolon ve rektal kanser açısından daha düşük risk altındadırlar. Egzersizin nasıl işe yaradığını bilmiyoruz. Hormon seviyelerini etkiliyor olabilir. Belki de gıdaların bağırsaklarınızda kalış süresini bile değiştiriyor olabilir.

Aspirin ve ibuprofen (Nurofen) gibi non-steroid (steroid olmayan) antiinflamatuar ilaçlar (NSAID) bağırsak ve sindirim sisteminin diğer kanserlerine karşı korumaya yardım etmektedirler. Araştırmalar, bağırsak kanserinden korunmak için aspirin gibi ilaçların kullanılmasını incelemektedirler.

Hormon replasman tedavisi ve doğum kontrol hapları bağırsak kanserine karşı koruyucu olabilir. Sigara kullanmıyorsanız ve D vitamini seviyeniz ortalamanın üzerindeyse daha düşük risk altındasınız demektir.

Sağlıklı kilonuzu koruyun ve kilo almayın. Bunun için zayıflamanız gerekiyorsa doktorunuzla konuşup diyetisyene başvurabilirsiniz. Eğer kilonuz normal sınırlarda ise günlük spor ve düzenli beslenme ile kilonuzu koruyun.

Kolorektal kanserlerde taraması nasıl yapılır?

Herkesin üzerinde anlaştığı bir tarama programı yoktur. Yapılan çalışmalar tarama programlarının kolorektal kansere bağlı ölümleri azalttığını göstermiştir. Herhangi bir belirti göstermeyen hastalarda kanseri erken bir evrede tespit etmeyi amaçlamaktadır.

Tarama programlarına, hastaların kişisel öyküleri, ailesel riskleri ve tıbbi durumları değerlendirilip, hastanın risk faktörüne göre yapılır.  Ortalama bir kişide kolorektal kanser ve polip taraması 50 yaşında başlanmalıdır. Ulusal Kanser Enstitüsü’nce yılda bir kez parmakla rektal muayene ve gaitada gizli kan testi önerilmektedir. Şüphe çeken durum saptananlarda ise kolonoskopi ve biyopsi eklenmelidir. Gene her beş yılda bir sigmoidoskopi ve her 10 yılda bir kolonoskopi önerilmektedir.

Bağırsak kanseri açısından yüksek risk grubunda olan kişilere, ulusal tarama programınınkinden daha genç yaşta Ulusal Sağlık Hizmeti’nde taranması teklif edilir.
Familyal (ailesel) adenomatözpolipozis (FAP) ailesindeki bireyde FAP geni varlığı araştırılmalıdır. 18 yaşından başlanarak heryıl sigmoidoskopi yapılmalıdır.
Herediter (kalıtsal) non-polipoziskolorektal kanser (HNPCC) de 20-25 yaşından başlanarak, ailede görülen ilk kanser vakasından 10 yıl önce başlanarak kolonoskopi yapılmalı, 1-2 yıllık aralarla tekrarlanmalıdır.  Ailesinde birinci  derece akrabasında 60 yaşın altında kolon kanseri veya adenamatöz polip saptananlarda tarama yaşı 40 yaşında başlanmalı yada yakınına kanser konulan yaşın 10 yaş öncesinde başlanmalıdır. Beş yılda bir tekrarlanmalıdır. Adenomatöz polip nedeniyle polipektomi yapılanlar, bir yıl sonra kolonoskopi yenilenir. Normalse 3 yıl sonra ve gene 5 yıl sonra tekrarlanır.

Prof.Dr. Adem Dervişoğlu

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir